Vì sao năm Mão của Việt Nam là mèo, ở Trung Quốc, Hàn Quốc là thỏ?

Thứ Ba, Ngày 24 Tháng 1, 2023, 17:20Đăng bởi: Admin


 

Sự khác biệt này được lý giải do trong quá trình tiếp nhận lịch Can - Chi, người Việt đã có sự biến đổi cho phù hợp với địa lý và văn hóa của mình.

Theo lịch âm, năm mới 2023 là năm Quý Mão. Tuy nhiên, điều thú vị là trong khi các quốc gia khác như Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản, năm Mão đại diện bởi con thỏ, còn Việt Nam là quốc gia duy nhất có mèo là con giáp đại diện.


Ở Việt Nam, mèo là con vật đại diện cho năm Mão. (Ảnh: Wallpaper).

 

Nguồn gốc của 12 con giáp

Theo sách "12 con giáp trong văn hóa người Việt", 12 con giáp có nguồn gốc từ lịch Can - Chi. Loại lịch này xuất hiện vào thời nhà Thương (1766-1122 TCN) ở Trung Quốc. Theo đó, 12 con giáp gắn với Thập Nhị Chi.

Theo đó, người Trung Quốc xưa đã chọn ra 12 con vật gắn liền với đời sống hoặc được con người thuần dưỡng sớm nhất để đưa vào lịch Can - Chi, theo thứ tự: Tý (Chuột), Sửu (Trâu), Dần (Hổ), Mão (Thỏ), Thìn (Rồng), Tỵ (Rắn), Ngọ (Ngựa), Mùi (Dê), Thân (Khỉ), Dậu (Gà), Tuất (Chó), Hợi (Lợn).

Còn trong văn hóa Việt Nam, theo sách "Chuyện Đông, Chuyện Tây" của tác giả An Chi, "con giáp" là một lối nói của phương ngữ Nam Bộ.


Mèo và Thỏ đều là con giáp thứ 4 trong lịch Can - Chi ở Việt Nam và Trung Quốc.

 

Con giáp là chu kỳ 12 năm âm lịch, gọi từ tên của 12 địa chi, từ Tý đến Hợi, cho ra một nghĩa rộng là chu kỳ thời gian từ một năm cho đến năm cuối cùng một chi với nó sau đó 12 năm.

Trong phương ngữ Bắc Bộ, "giáp" thoạt đầu vẫn được hiểu là một chu kỳ 60 năm, về sau lại được linh động hiểu thành chi kỳ 12 năm như hiện nay.

Khác biệt của 12 con giáp trong văn hóa của Việt Nam chính là con mèo được dùng thay thế cho con thỏ.

Vì sao năm Mão ở Việt Nam là con mèo?

Có nhiều lý giải khác nhau về việc trong văn hóa Việt, mèo là con vật đại diện cho năm mão.

Trong tiếng Trung Quốc, hai từ này khác nhau về dấu, nhưng về ngữ âm thì "mèo" (măo) và mèo (máo) có cách đọc giống nhau, đều là mao. Trong "Việt Nam tự điển", chữ "mão" - nghĩa là con thỏ - lại được dùng để chỉ con mèo.

Sim Sang - Joon, Giám đốc Trung tâm Giao lưu văn hóa Việt - Hàn, cũng giải thích rằng mèo tuy không phải loài vật nằm trong Thập Nhị Chi nhưng lại được ghi âm chữ Hán giống với con thỏ (máo - âm Hán Việt là miêu).


Mèo là con vật thân thuộc trong đời sống người dân Việt Nam. (Ảnh: Kelvin Valerio/Pexels).

 

Dù đã tiếp thu Thập Nhị chi (12 con giáp) của Trung Quốc, song có lẽ do yếu tố môi trường tự nhiên này nên người Việt đã không tiếp thu y nguyên mô hình ở Trung Quốc mà biến cải cho phù hợp với môi trường sống của mình.

Ở Việt Nam, điều kiện môi trường thuận lợi cho loài mèo phát triển mạnh hơn hẳn thỏ. Vì Việt Nam là văn hóa thảo mộc chứ không phải văn hóa thảo nguyên.

Nếu thảo nguyên là môi trường có những đồng cỏ mềm mượt, mà các loài động vật có thể thỏa sức ăn thành từng bầy đàn, thảo mộc lại là môi trường phong phú đa dạng các thảm thực vật đan xen lẫn nhau.

Mặt khác, ở Việt Nam, thỏ vốn không phổ biến và thân thuộc, chỉ được coi là loài hiền lành, dễ thương. Trong khi mèo được mệnh danh là "tiểu hổ" và gần gũi với đời sống các gia đình.

Mèo còn xuất hiện trong ca dao, tục ngữ, các bài hát... Mèo cũng có tài bắt chuột, giúp ích nhiều cho các gia đình, đặc biệt trong nền kinh tế nông nghiệp.

Một lý giải khác cho rằng thay thế thỏ bằng mèo trong 12 con giáp đã được chấp thuận rộng rãi và hợp lý. Theo Reuters, thỏ là một loài gặm nhấm, chuột (Tí) cũng là loài gặm nhấm, trong khi 12 con giáp cần độc nhất và khác biệt.

Mèo còn tạo ra thế đối xứng với chó (Tuất). Theo thuyết âm dương, điều này tạo ra thế cân bằng, giúp giải quyết các mâu thuẫn, dung hòa các mặt đối lập và khiến vòng tròn hoàng đạo cân bằng hơn.




Văn hóa Việt

Làng nghề đan Đó 200 tuổi ở Hưng Yên

Làng nghề đan Đó 200 tuổi ở Hưng Yên

Cách Hà Nội chỉ 60km cùng với một bức tranh thôn quê bình dị, một làng nghề đan Đó, đan rọ lâu đời chính là nơi mà du khách có thể tìm về để trải nghiệm những nét độc đáo, truyền thống nơi đây. Đó chính là làng nghề Thủ Sỹ ở huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên, một ngôi làng bình yên, mộc mạc.
Văn Miếu nhộn nhịp người xin chữ đầu năm

Văn Miếu nhộn nhịp người xin chữ đầu năm

Hà Nội- Sáng mùng 2 Tết Quý Mão, hàng nghìn gia đình đến Văn Miếu Quốc Tử Giám để xin chữ lấy may đầu năm
Bạn có biết ý nghĩa tục lệ rung chuông chào đón năm mới đêm Giao thừa là gì không?

Bạn có biết ý nghĩa tục lệ rung chuông chào đón năm mới đêm Giao thừa là gì không?

Hẳn bạn sẽ cực bất ngờ khi biết rằng, độ phổ biến của tục lệ rung chuông này cũng không kém gì bắn pháo hoa đêm 30 đâu! Ý nghĩa ẩn sau tục lệ rung chuông chào đón năm mới đêm Giao thừa là gì

Văn hóa thế giới

Những câu chuyện về chú mèo Maneki-neko may mắn của Nhật Bản

Những câu chuyện về chú mèo Maneki-neko may mắn của Nhật Bản

Ngày nay, maneki-neko đã có mặt ở khắp nơi trên toàn thế giới nhưng ít ai biết rằng biểu tượng may mắn này của đất nước Nhật Bản có từ thế kỷ 17 và phía sau đó là một câu chuyện cực kỳ thú vị. Maneki-neko: Tượng mèo may mắn nổi tiếng của Nhật Bản và câu chuyện ít người biết về nguồn gốc ra đời
Bất ngờ với diện mạo thật của các nhân vật lịch sử nổi tiếng

Bất ngờ với diện mạo thật của các nhân vật lịch sử nổi tiếng

Gương mặt thật của những người nổi tiếng, họ đều là những cái tên rất nổi tiếng trong lịch sử thế giới, với những công lao, đóng góp cho thế giới.
Các nhân vật lịch sử sẽ trông như thế nào trong thời hiện đại khi dựng lại với công nghệ AI?

Các nhân vật lịch sử sẽ trông như thế nào trong thời hiện đại khi dựng lại với công nghệ AI?

Những vị vua chúa, người nổi tiếng từ hàng trăm, hàng ngàn năm trước hiện ra sống động hơn hẳn sau

Di sản văn hóa

Hoàng thành Huế - dấu ấn lịch sử cố đô

Hoàng thành Huế - dấu ấn lịch sử cố đô

Hoàng Thành Huế là vòng thành thứ 2 của Kinh Thành Huế. Xưa kia, đây chính là nơi ở của vua và hoàng gia. Trải qua hơn 200 năm tồn tại, di tích này vẫn luôn là một địa chỉ du lịch nức tiếng gần xa và trở thành biểu tượng lịch sử, văn hóa của mảnh đất Cố đô nói riêng và cả nước nói chung.
Không phải Tử Cấm Thành mà đây mới là hoàng cung lớn nhất Trung Quốc

Không phải Tử Cấm Thành mà đây mới là hoàng cung lớn nhất Trung Quốc

Hoàng cung này là quần thể kiến trúc cung điện lớn nhất thế giới, gấp 4,5 lần diện tích của Tử Cấm Thành, tức Cố cung ngày nay, gấp 13 lần diện tích Cung điện Louvre của Hoàng gia Pháp.
Mehrangarh Fort - pháo đài được tạp chí Time ca ngợi

Mehrangarh Fort - pháo đài được tạp chí Time ca ngợi

Ấn Độ- Mehrangarh Fort không thuộc tam giác vàng du lịch New Delhi - Agra - Jaipur nên nhiều người bỏ qua mà không biết đã 'đánh rơi' một nơi kỳ thú.

bạn có thể quan tâm đến

bài viết mới nhất

Cung đường đẹp tựa phim Hàn tại Bình Dương

Cung đường đẹp tựa phim Hàn tại Bình Dương

Không cần phải lặn lội tới Nhật Bản hay Hàn Quốc xa xôi, ngay ở Việt Nam thôi cũng có những cánh rừng cao su đang vào mùa thay lá tuyệt đẹp rồi. Khung cảnh hiện lên thơ mộng như những thước phim ngôn tình Hàn Quốc ấy chính là cung đường rẽ lối rừng cao su ở huyện Dầu Tiếng, tỉnh "độc lạ" Bình Dương...
Làng nghề đan Đó 200 tuổi ở Hưng Yên

Làng nghề đan Đó 200 tuổi ở Hưng Yên

Cách Hà Nội chỉ 60km cùng với một bức tranh thôn quê bình dị, một làng nghề đan Đó, đan rọ lâu đời chính là nơi mà du khách có thể tìm về để trải nghiệm những nét độc đáo, truyền thống nơi đây. Đó chính là làng nghề Thủ Sỹ ở huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên, một ngôi làng bình yên, mộc mạc.
Suối Tía - cõi thiên thai giữa lòng Đà Lạt

Suối Tía - cõi thiên thai giữa lòng Đà Lạt

Nhắc đến Đà Lạt, du khách không chỉ nhớ đến những loài hoa vô cùng quyến rũ, những thảo nguyên thơ mộng mà còn mê đắm với làn sương sớm lãng đãng "ngủ quên" bên mặt hồ. Trong đó, Suối Tía được ví như "cõi thiên thai" giữa lòng Đà Lạt, không phải ai cũng biết đến...
Hoàng thành Huế - dấu ấn lịch sử cố đô

Hoàng thành Huế - dấu ấn lịch sử cố đô

Hoàng Thành Huế là vòng thành thứ 2 của Kinh Thành Huế. Xưa kia, đây chính là nơi ở của vua và hoàng gia. Trải qua hơn 200 năm tồn tại, di tích này vẫn luôn là một địa chỉ du lịch nức tiếng gần xa và trở thành biểu tượng lịch sử, văn hóa của mảnh đất Cố đô nói riêng và cả nước nói chung.
Đà Lạt - mùa mai anh đào nở rộ trong xuân

Đà Lạt - mùa mai anh đào nở rộ trong xuân

Hậu Tết này bạn đã có kế hoạch gì chưa? Nếu chưa có, hãy tham khảo ngay bài viết này của diemhendulch.net, biết đâu bạn sẽ “lại” chọn đến với Đà Lạt quen thuộc, nhưng là để khám phá những con đường mai anh đào - loài hoa đẹp Đà Lạt đang khoe sắc rực rỡ. Những tán cây sắc hồng với những bông hoa năm cánh nhỏ bé chắc chắn sẽ khiến bạn rụng tim ngẩn ngơ vì vẻ đẹp của chúng!
Đến Măng Đen - nơi yên bình của đại ngàn Tây Nguyên

Đến Măng Đen - nơi yên bình của đại ngàn Tây Nguyên

Được mệnh mệnh danh là Đà Lạt thu nhỏ tại Kon Tum, khu du lịch Măng Đen mang vẻ đẹp của núi rừng, sông suối mênh mông bạt ngàn. Đến với Măng Đen vào một ngày xuân sớm, bạn sẽ ngẩn ngơ vì nét đẹp hoang sơ trên nền thời tiết có phần se se lạnh nơi đây. Vùng cao nguyên này ngập tràn những dốc đồi trùng điệp, những cụm khói bản hòa lẫn sương mờ, những khuôn hình mỹ mộc đôi khi vô danh ẩn mình rải khắp…