Bạn có biết ngôi làng nhà sàn đẹp nhất miền bắc này chưa?!!

Một trong những ngôi làng nhà sàn đẹp ở miền Bắc rất thu hút du khách thời gian gần đây chính là làng Xà Phìn nằm tại bản Xà Phìn, xã Phương Tiên, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Từ trung tâm thành phố đến đây khoảng 20 km, du khách đi theo hướng Tây Bắc về dãy Tây Côn Lĩnh là đến được ngôi làng độc đáo này. Sự thân thiện, hiếu khách của người dân hòa cùng những nét văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc, tất cả tạo nên vẻ đẹp quyến rũ, hoang sơ đầy mê đắm của vùng đất đại ngàn Xà Phìn.

Nguyên sơ, quyến rũ một Tà Phìn "lẩn khuất trong mây"

Xà Phìn là thôn vùng cao của xã Phương Tiến, nằm lưng chừng trên dãy núi cao Tây Côn Lĩnh. Đây là dãy núi nằm ở phía Tây Hà Giang, trải dài trên hai huyện Hoàng Su Phì và Vị Xuyên. Với độ cao 2.427 m, Tây Côn Lĩnh là một trong những ngọn núi cao nhất Việt Nam, là nóc nhà của núi rừng Đông Bắc. Nơi đây có thảm thực vật phong phú và là đỉnh cao có tiềm năng thế mạnh bậc nhất đối với du lịch trải nghiệm cùng với phát triển một số loại cây thảo dược quý. Dù vậy, Xà Phìn vẫn được người dân ví như "ốc đảo" giữa núi rừng khi giữa trùng điệp núi rừng xuất hiện một bản làng của người Dao với cảnh đẹp nên thơ, mang đủ các đặc trưng của vùng cao Hà Giang. Giữa muôn trùng màu xanh của núi rừng là trập trùng ruộng bậc thang.

Đồi núi trùng điệp giữa "rừng" bậc thang

Xã Phương Tiến nằm cách thành phồ Hà Giang hơn 12km, từ trung tâm xã lên với thôn vùng cao Xà Phìn mất tầm khoàng gần 10km đường núi nữa. Trước đây đường lên thôn khá khó đi, theo chương trình xây dựng nông thôn mới, nhà nước và nhân dân cùng nhau làm đường bê tông nên hiện tại đường lên Xà Phìn thuận lợi cho người dân và khách du lịch đi lại, khám phá. Làng Xà Phìn nằm ở độ cao khoảng 1000 mét so với mực nước biển, là địa điểm cư trú của đồng bảo dân tộc Dao. Cư dân bản địa sinh sống trong những ngôi nhà sàn lợp mái lá cọ, trên mái lá phủ đầy những lớp rêu xanh mướt. Người dân địa phương cho biết những ngôi nhà mái phủ rêu xanh ở đây có tuổi đời từ 20 – 30 năm.

Những căn nhà phủ mái toàn "rêu"

Nhà sàn của người Dao khi mới xây sẽ không có rêu xanh trên mái lá. Sau khoảng 5 năm, trong điều kiện khí hậu mát mẻ, nhiều mây mù, độ ẩm cao và sương phủ kín,... tạo điều kiện thuận lợi cho lớp rêu xanh phát triển dày đặc. Từ đó về sau, mái lá cọ ngấm dần độ ẩm và cứ thế rêu xanh tiếp tục phát triển, dày đặc hơn và biến những mái nhà sàn ở Xà Phìn trở thành gam màu xanh đẹp mắt.

Có thể nói rằng, đây là một trong những ngôi làng nhà sàn đẹp ở miền Bắc độc đáo bậc nhất hiện nay. Lớp rêu xanh này không chỉ làm cho ngôi nhà của người dân thêm phần đẹp mắt mà còn có tác dụng làm mát vào mùa hè và giữ ấm vào mùa đông. Lớp rêu trên mái nhà đóng vai trò như một tấm chăn lớn che chắn, bao phủ cho ngôi nhà.

Những mái nhà độc đáo thu hút du khách

Toàn xã Phương Tiến có hơn 170 ha lúa, trong đó 4 thôn vùng cao, gồm Xà Phìn, Mào Phìn, Nà Màu và Nặm Tẹ với hơn 79 ha ruộng bậc thang. Ai cũng phải công nhận, Xà Phìn đẹp nhất trong năm vào hai dịp là mùa lúa dát vàng khắp các bậc ruộng màu mỡ và khi những thửa ruộng vào mùa nước đổ. Du khách đến với Xà Phìn mùa nước đổ sẽ cảm nhận thật hơn mùi đồng ruộng, được hít hà mùi xanh cỏ non và cảm nhận vẻ đẹp bình dị của cuộc sống. Ruộng bậc thang là sự kết hợp hoàn hảo giữa vẻ hùng vĩ của núi rừng cùng vẻ đẹp của lao động sáng tạo, trải qua bao đời, bao thế hệ. Sau mỗi mùa nước đổ, người dân lại hối hả chuẩn bị cho một mùa lúa mới, hứa hẹn những cung ruộng bậc thang óng ả mùa vàng.

Người dân canh tác ruộng bậc thang

Xà Phìn hiện 53 hộ sinh sống, 100% là đồng bào dân tộc Dao. Trước đây đường đi khó nên hoạt động giao lưu văn hóa của người dân rất hạn chế, sản phẩm từ nông nghiệp và vật nuôi của bà con làm ra cũng rất khó tiêu thụ, chủ yếu là tự sản, tự tiêu. Nay cuộc sống đã dần đổi thay. Đến với Xà Phìn, du khách cũng sẽ không khỏi ngỡ ngàng trước những ngôi nhà cổ của người Dao và những vườn đào, vườn mận do người dân nơi đây trồng.

Mơ màng những cành hoa mận trắng

Đặc biệt, không thể không nhắc đến những cây chè Shan tuyết cổ thụ được người dân nơi đây nâng niu, chăm sóc. Nơi đây được thiên nhiên ưu đãi, điều kiện điều kiện thổ nhưỡng tốt, khí hậu mát mẻ nên rất thuận lợi để phát triển cây chè, cũng có thể vì vậy mà chè ở đây ngon hơn các nơi khác. Chè Shan tuyết là giống chè quý hiếm, chỉ trồng được ở vùng cao, cây chè cao tới vài mét, có cây tuổi hàng trăm năm. Chè có búp to màu trắng xám, dưới lá có phủ một lớp lông tơ mịn, trắng nên người dân gọi là chè tuyết. Chè Shan tuyết có mùi thơm dịu, nước vàng sánh màu mật ong, rất tốt cho sức khỏe, được coi là đặc sản của tỉnh Hà Giang.

Ở đây người dân trồng chè đều trồng phân tán và xen kẽ giữa các tán rừng cùng với các cây trồng khác chứ không trồng thành vườn, thành lô như ở những vùng chè khác. Chưa ai thống kê cụ thể số lượng diện tích chè Shan tuyết tại Xà Phìn chỉ biết rằng tất cả các hộ người Dao tại đây đều trồng chè Shan tuyết. Nhà ít thì chục cây, nhà nhiều thì vài chục cây lớn bé. Người Xà Phìn trước đây trồng chè chủ yếu để uống, giờ chè Shan tuyết có thương hiệu, được khách hàng ưa chuộng vì chất lượng chè tốt và an toàn do không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Hiện, vùng chè Shan tuyết Xà Phìn đã góp phần giảm nghèo, nâng cao đời sống đồng bào và bên cạnh đó còn mở ra cơ hội phát triển du lịch cho bà con nơi đây.

Chè Shan tuyết - một thức uống đượm vị rất "Hà Giang"

Tuy là đang mùa hè nhưng ở nơi núi cao này ngày dường như ngắn lại, trời tối nhanh nên chúng tôi phải rời thôn xuống núi. Chiều tà, Xà Phìn lại khoác lên mình một vẻ đẹp khác, mái nhà sàn lợp tranh, khói từ khu bếp của các hộ dân đang chuẩn bị cho bữa cơm tối. Nhắc vậy để biết, dù cuộc sống có nhiều đổi thay nhưng bản sắc văn hóa dân tộc ở vùng đất này vẫn được gìn giữ, phát huy qua nhiều thế hệ. Lớp nền bản sắc sẵn có là tiền đề để chính quyền và người dân địa phương khai thác làm du lịch, bởi xét cho cùng thì du lịch là chuyến hành trình mà mỗi du khách đều mong muốn biết tới và trải nghiệm về bản sắc của một vùng đất, một dân tộc.

Trời chiều ngả bóng tà dương...

 Xà Phìn hôm nay vẫn giữ được những nét đẹp mộc mạc của một rẻo cao với những cánh rừng bao bọc, dưới lòng thung lũng là những chân ruộng mênh mang ngát hương vào mùa gặt, những ngôi nhà người Dao cổ đơn sơ, mộc mạc... Nếu tiềm năng, thế mạnh về mảnh đất và con người được đánh thức, tin rằng ngay giữa lòng thành phố sầm uất, nhộn nhịp vẫn có một chốn bình yên để du khách ghé thăm. Đó cũng là nền tảng để xã Phương Tiến đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái gắn với xây dựng làng văn hóa du lịch cộng đồng tại thôn Xà Phìn trong thời gian sắp tới.

Điểm đến không thể bỏ qua...

Không khí mát mẻ, trong lành đặc trưng của vùng núi cao, phong cảnh sơn thủy hữu tình được thiên nhiên ban tặng mang lại nhiều tiềm năng du lịch cho thôn vùng cao Xà Phin, xã Phương Tiến, huyện Vị Xuyên (Hà Giang). Nơi đây hứa hẹn là điểm đến hấp dẫn cho khách du lịch trong và ngoài tỉnh.